Ransomware là gì?

Ransomware (từ ransom bắt nguồn từ tiếng Pháp cổ ranson, nghĩa là tiền chuộc; và ware là viết tắt của software) là một loại phần mềm độc hại nhằm ngăn chặn quyền truy cập vào dữ liệu thông qua kỹ thuật mật mã. Kẻ tấn công yêu cầu một khoản tiền chuộc, thường bằng tiền điện tử như Bitcoin hoặc Ethereum, để đổi lấy khóa giải mã giúp khôi phục dữ liệu.

Có hai loại ransomware chính:

– Locker ransomware: khóa quyền truy cập vào thiết bị khiến thiết bị không thể sử dụng.

– Crypto ransomware: mã hóa các tệp cụ thể như tài liệu, hình ảnh và cơ sở dữ liệu, trong khi hệ điều hành vẫn hoạt động, nhằm duy trì khả năng liên lạc với kẻ tấn công.

Ransomware lây lan như thế nào?

Ransomware có thể tấn công lan truyền theo nhiều cách. Sau đây là một số cách phổ biến:

– Email lừa đảo (phishing): Kẻ tấn công gửi email giả mạo các nguồn đáng tin cậy, chứa liên kết hoặc tệp đính kèm độc hại, khi mở ra, ransomware sẽ được cài đặt trên thiết bị của nạn nhân.

– Tải xuống từ các trang web đã bị xâm nhập: Truy cập các trang web không an toàn hoặc tải phần mềm từ nguồn không đáng tin cậy có thể khiến người dùng bị nhiễm phần mềm ẩn độc hại.

– Lỗ hổng hệ thống: Tin tặc khai thác các lỗ hổng bảo mật trong phần mềm hoặc hệ điều hành để cài đặt ransomware, đặc biệt khi người dùng không thường xuyên thực hiện cập nhật và vá lỗi bảo mật kịp thời.

– Thiết bị USB bị nhiễm virus: Các thiết bị như USB cũng có thể được dùng để phát tán ransomware.

– Tấn công có chủ đích: Các doanh nghiệp lớn thường là nạn nhân của những cuộc tấn công này, trong đó kẻ tấn công nghiên cứu hệ thống mạng và tìm các điểm yếu trước khi ra tay.

Tại sao ransomware đặc biệt nguy hiểm?

Ransomware nguy hiểm vì nhiều lý do:

– Mất dữ liệu: Nếu không có sao lưu phù hợp, dữ liệu bị mã hóa có thể không bao giờ được khôi phục.

– Thiệt hại tài chính: Tiền chuộc, chi phí khắc phục và thời gian ngừng hoạt động có thể gây tổn thất lớn về tài chánh.

– Tổn hại uy tín: Cuộc tấn công ransomware có thể làm suy giảm niềm tin của khách hàng và đối tác.

– Tiến hóa liên tục: Ransomware ngày càng tinh vi, khiến việc tự bảo vệ của doanh nghiệp trở nên khó khăn hơn.

Làm thế nào để tự bảo vệ trước ransomware?

Phòng ngừa là chìa khóa để chống lại mối đe dọa này. Sau đây là một số chiến lược hiệu quả nhằm giảm nguy cơ bị ransomware tấn công:

– Sao lưu định kỳ: Lưu dữ liệu thường xuyên trên thiết bị bên ngoài hoặc dịch vụ đám mây an toàn. Bảo đảm các bản sao lưu được tách biệt khỏi mạng chính để tránh bị các cuộc tấn công mạng tác động.

– Cập nhật và vá bảo mật: Luôn cập nhật hệ điều hành và phần mềm. Ransomware thường khai thác các lỗ hổng đã biết nhưng có thể được khắc phục bằng bản vá kịp thời.

– Đào tạo nhân viên: điều quan trọng đối với doanh nghiệp là phải giáo dục nhân viên nhận diện các email đáng ngờ và tránh các kỹ thuật thao túng tâm lý xã hội khác. Đào tạo định kỳ giúp giảm thiểu lỗi do con người.

– Giải pháp bảo mật nâng cao: Sử dụng phần mềm diệt virus, tường lửa và các hệ thống phát hiện xâm nhập để giám sát và chặn bất kỳ hoạt động đáng ngờ nào. Nhiều công cụ cũng có cơ chế bảo vệ riêng chống lại ransomware.

– Xác thực hai yếu tố (2FA): Bảo vệ tài khoản bằng hai hình thức xác thực để gây khó khăn hơn cho tin tặc khi truy cập vào hệ thống của doanh nghiệp.

– Giới hạn quyền truy cập: Áp dụng nguyên tắc đặc quyền tối thiểu, chỉ cấp quyền truy cập cho nhân viên khi thật cần thiết cho công việc, nhằm hạn chế thiệt hại khi xảy ra tấn công.

– Giám sát và kiểm tra định kỳ: doanh nghiệp cần thường xuyên đánh giá mức độ an toàn của hệ thống để kịp thời phát hiện lỗ hổng dễ bị tấn công.

– Chiến lược ứng phó sự cố: Chuẩn bị kế hoạch chi tiết để xử lý khi bị ransomware tấn công, bao gồm cách cô lập hệ thống, truyền thông với các bên liên quan và khởi động khôi phục dữ liệu.

Cần làm gì khi bị tấn công?

Trong trường hợp bị ransomware tấn công, cần hành động ngay:

– Cô lập hệ thống bị ảnh hưởng: Ngắt kết nối ngay các thiết bị bị nhiễm khỏi mạng để ngăn phần mềm độc hại lan rộng.

– Không bao giờ trả tiền chuộc!!!: Việc trả tiền không bảo đảm dữ liệu được khôi phục và còn tiếp tay cho các cuộc tấn công khác.

– Thông báo cho cơ quan chức năng: Báo cáo sự cố cho lực lượng thực thi pháp luật hoặc cơ quan có thẩm quyền.

– Tham vấn chuyên gia an ninh mạng: Các chuyên gia có thể giúp giảm thiểu thiệt hại và tìm giải pháp khôi phục hệ thống (ví dụ: https://www.nomoreransom.org).

Kết luận

Ransomware là một trong những mối đe dọa có tác động nghiêm trọng nhất trong kỷ nguyên số. Tuy nhiên, với các biện pháp phòng ngừa phù hợp, nguy cơ bị tấn công có thể được giảm thiểu đáng kể. Đầu tư vào đào tạo an ninh mạng cho nhân viên, công nghệ bảo mật và chuyên gia an ninh mạng là những bước thiết yếu để bảo vệ doanh nghiệp và cá nhân. An ninh mạng không phải là một sự xa xỉ, mà là một nhu cầu căn bản trong một thế giới ngày càng kết nối.

Linh mục Giuse Phạm Hoài Vũ

Chuyển ngữ từ: vaticanstate.va

Nguồn: hdgmvietnam.com